Strona główna

ulotka żabka1

Wiele dzieci i nastolatków cierpi na trudności z koncentracją. Źle sypiają i mają tendencję do zamartwiania się. Ciężko im jest się zrelaksować albo po prostu nic nie robić. Są stale « on line », a ich umysły wprost kipią od nadmiernej stymulacji.

Tak wiele się od nich oczekuje. Oni sami, szkoła, społeczeństwo… Jak nauczyć dzieci, by potrafiły same się uspokoić, zrelaksować, przestać się zamartwiać, zaufać we własne siły i podołać wyzwaniom, jakie stawia im współczesny świat?

  Uważność w edukacji

“Uspokojenie rozedrganego umysłu, ćwiczenie się w życzliwości i uważności jest rzeczą prostą, ale nie łatwą”.

Przydatność uważności w edukacji
Coraz więcej pedagogów, dyrektorów szkół i nauczycieli zaczyna dostrzegać wartość dodaną, jaką wnosi do szkół mindfulness. Większość nauczycieli wkłada w swoją pracę wiele serca. Większość dzieci czerpie przyjemność z nauki nowych rzeczy i lubi chodzić do szkoły. Jednak zbyt wielu nauczycieli i uczniów doświadcza stresu: hałas w klasie, problemy z zachowaniem i ciągłe poczucie, że „za wiele tego wszystkiego” potęgują się, podczas gdy tak bardzo potrzebne poczucie wewnętrznego spokoju topnieje. Przycisk „on” działa dobrze, ale przycisk pauzy – nie bardzo.

Dobra edukacja to nie tylko przekazywanie wiedzy. To również wartości, zachowanie i sposób, w jaki się wzajemnie traktujemy. Spokój wewnętrzny i uważność są niezbędne, by dzieci mogły osiągać tyle, ile są w stanie. Aby dobrze uczyć, również potrzeba wewnętrznego spokoju, uwagi i uważności.  Na szczęście „mięsień uważności” można ćwiczyć.

Rozwijanie świadomej uwagi
Rozwijanie świadomej uwagi stanowi podstawę każdej formy nauczania. Uważność, czy też innymi słowy ćwiczenie świadomej, kierowanej uwagi, bardzo wpływa na proces nauki u dzieci. Ćwiczenie świadomej uwagi można porównać do strojenia instrumentu, zanim na nim zagramy. Dlaczego zatem nie nastroić instrumentu nauczania, zanim zostanie wprawiony w ruch? Coraz więcej rodziców, dyrektorów szkół i nauczycieli opowiada się za włączeniem nauczania uważności do programu szkolnego. Uważność  bowiem nie tylko stymuluje zdolność uczenia się, ale również pewność siebie, kreatywność, empatię i funkcje wykonawcze. Mózg uspokaja się, zachowania impulsywne i stres – zmniejszają się znacznie. Powraca spokój. Spokój i skupiona uwaga. Czyż można nie chcieć dać dzieciom tych możliwości ?

Czego uczą się dzieci w czasie treningu uważności ?

  • Kierować swoją uwagę, utrzymywać skupienie i nie poddawać się stymulacji bodźcami zewnętrznymi i wewnętrznymi,
  • Uświadamiać sobie swoje uczucia i myśli oraz reakcje (często nieświadome), które te pierwsze powodują oraz wpływać na nie. Zamiast „Uspokój się!” dziecko otrzymuje komunikat „Czy zauważasz swoje poruszenie?”
  • Wzmacniać dynamikę i elastyczność. Sytuacje pozostają takie same, ale reakcje na nie mogą się zmieniać. Zawsze można wybrać, jak chcemy zareagować.
  • Wzmacniać zaufanie do siebie i nie słuchać myśli o porażce, czy też wewnętrznego krytyka: „nie jestem fajny/ładny/mądry”. Dzieci uczą się nie rozmyślać nadmiernie.
  • Życzliwości dla siebie i dla innych. Dzięki temu dzieci doświadczają mniej agresji ze strony innych.
  • Lepszego reagowania na złe nastroje.

Rysunek4

O książce Rysunek4Na wskroś praktyczna, książka Eline Snel powstała na bazie jej doświadczeń w pracy z dziećmi. Przez kolejne rozdziały przewija się wiele historii, często poruszających, jej małych podopiecznych i tego jak proste ćwiczenia uważności pomogły rozwiązać ich dziecięce problemy.

Autorka pisze w sposób przystępny dla każdego, zarówno pedagoga czy psychologa jak i rodzica, jednocześnie przejawiając ogromna wrażliwość i czułość dla małych i dużych odbiorców jej metody. W każdym przypadku zachęca ona do zaakceptowania swojego stanu i swoich uczuć, do potraktowania siebie z troską i łagodnością oraz do wykonywania tego, co w danej chwili jest dla nas komfortowe i dostępne.

Rysunek4

Fragment wstępu do wydania francuskiego, autorstwa Christoph’ea André , lekarza psychiatry w paryskim szpitalu Sainte-Anne , autora wielu książek o medytacji.

Chętnie kojarzymy dzieciństwo z beztroską. Jednak ta beztroska jest również inteligencją intuicyjną, umiejętnością życia chwilą obecną. Dzieci posiadają naturalne umiejętności w praktykowaniu uważności, dzięki czemu ich życie jest łatwiejsze i szczęśliwsze, niż nasze, to jest dorosłych.

Uważność jest zdolnością umysłu do kierowania się ku temu, co jest tu i teraz, do bycia całkowicie obecnym w każdej przeżywanej chwili. Jest podstawą wielu metod medytacji, dzięki którym możemy uczyć się ją zachować, rozwijać i umacniać. Dobroczynne działanie medytacji zostało naukowo zbadane i aktualnie medytacja jest coraz szerzej stosowana w medycynie i psychoterapii.

Dzieci są na początku, zupełnie naturalnie, mistrzami teraźniejszości. W miarę, jak rosną, uczą się wybiegać w przyszłość i wracać do przeszłości. W miarę też, jak zwiększają się ich możliwości umysłowe, znacząco wzrasta ich wydajność, ale i podatność na cierpienie. Jak mówi Biblia: „Kto przysparza wiedzy – przysparza i cierpień”.

Z czasem większość dzieci traci wspaniałą umiejętność skupienia na chwili obecnej. Mogą oczywiście ponownie się jej nauczyć, gdy dorosną. Ale czy nie byłoby prościej i logiczniej pomóc im zachować i pielęgnować ten cenny kapitał?

Taki jest właśnie cel książki „Uważność i spokój żabki” Eline Snel.

Oczywiście, praktykowanie uważności może zdziałać cuda dla współczesnych dzieci: zestresowanych, roztargnionych, niespokojnych. Może im pomóc znaleźć swoje centrum i spokój wewnętrzny. Oczywiście, może im pomóc odeprzeć niezliczone ataki stymulantów, jakimi są bombardowane we współczesnym świecie, tak bardzo szkodliwe dla naszych umysłów, czy to osób dorosłych, czy też dzieci.

Jednak uważność może im dać coś znacznie więcej, niż wsparcie wobec tych wyzwań. Uważność pomoże im stać się bardziej ludźmi, mniej konsumentami i pracownikami, a bardziej świadomie obecnymi w tym świecie ludźmi, dostrzegającymi jego kruchość i piękno.

Wspólne praktykowanie uważności to niewątpliwie najpiękniejszy prezent, jaki rodzice mogą dać dziecku. Prezent, który będzie mu służył przez całe życie.

Rysunek4

 CD

Ćwiczenia na CD mistrzowsko przeprowadziła Agnieszka Marszałek – doświadczony praktyk mindfulness i nauczycielka MBSR  (Mindfulness Based Stress Reduction), pedagog i muzykolog  (www.akademiauwaznosci.pl)

Składa się z jedenastu ćwiczeń:

Nr 1. Spokój i uważność żabki
Ćwiczenie medytacji dla dzieci w wieku 7–12 lat

Nr 2. Mała żabka
Ćwiczenie medytacji dla dzieci w wieku 5–12 lat

Nr 3. Skupienie na oddechu
Kierowanie i przekierowywanie uwagi. Dla dzieci w wieku 7–12 lat i starszych

Nr 4. Test spaghetti
Ćwiczenie rozluźniające dla dzieci w wieku 5–12 lat i starszych

Nr 5. Przycisk pauzy
Ćwiczenie kontrolowania reakcji. Dla dzieci w wieku 7–12 lat i starszych

Nr 6. Pierwsza pomoc przy trudnych uczuciach
Dla dzieci w wieku 7–12 lat i starszych

Nr 7. Bezpieczne miejsce
Wizualizacje dla dzieci w każdym wieku

Nr 8. Fabryka trosk
Radzenie sobie ze zmartwieniami. Dla dzieci w wieku 7–12 lat i starszych

Nr 9. Doładowanie energii
Kiedy coś nam odbiera siły. Dla dzieci w wieku 5–12 lat

Nr 10. Tajemnica komnaty serca
Ćwiczenie życzliwości. Dla dzieci w wieku 7–12 lat.

Nr 11. Śpij dobrze
Dla dzieci w każdym wieku